IQ wordt vaak gezien als synoniem voor intelligentie. Toch zijn deze termen niet hetzelfde.
Intelligentie is een theoretisch concept. Je kan het niet rechtstreeks zien of meten. Om het meetbaar en concreet te maken, is het belangrijk om goed af te bakenen wat het concept precies inhoudt. Net daar zijn onderzoekers het niet over eens.
Er is al jarenlang discussie over wat intelligentie precies is. Volgens verschillende theorieën is intelligentie een geheel van allerlei cognitieve vaardigheden, zoals taalbegrip, analytisch denkvermogen, algemene kennis, en verwerkingssnelheid.
IQ-tests focussen vooral op het in kaart brengen van dit soort vaardigheden. Iemands score op een IQ-test, of eenvoudigweg IQ, reflecteert dan ook enkel deze vaardigheden.
Veel experten vinden echter dat er ook andere vaardigheden zijn die onder de noemer van intelligentie vallen. Bijvoorbeeld: creativiteit, sociale en emotionele vaardigheden, leergierigheid, humor, doorzettingsvermogen, verantwoordelijkheid, motivatie, en oplossingsvermogen bij complexe problemen. Dit zijn allemaal voorbeelden van vaardigheden die IQ-tests niet vatten.