05 oktober 2026

Beoordeling van de Bayley-4-NL in Vlaanderen

Instrumentenevaluatie vanuit de COI-werkgroep.

De Bayley Scales of Infant and Toddler Development, kortweg Bayley, is een gestandaardiseerde test die kan ingezet worden om meer te weten te komen over de talige, motorische en cognitieve ontwikkeling van jonge kinderen tussen 16 dagen en 43 maanden. In 2024 werd een nieuwe Nederlandstalige versie van deze test gepubliceerd, de Bayley-4-NL.

Om de kwaliteit en bruikbaarheid van de Bayley-4-NL in Vlaanderen te evalueren, werd er een uitgebreide beoordeling uitgevoerd vanuit de werkgroep Consistente en Objectieve instrumentenevaluaties (COI). Dit is een samenwerkingsverband tussen de Assessment Hub binnen Thomas More, de Divisie Psychodiagnostiek binnen de Vlaamse Vereniging voor Klinisch Psychologen, het Kwaliteitscentrum voor Diagnostiek, het Project protocollering diagnostiek (Prodia), de Testcommissie binnen de Belgische Federatie van Psychologen en het Vlaams Forum voor Diagnostiek.

Conclusie van de beoordeling

De kwaliteit van de Bayley-4-NL voor gebruik in Vlaanderen werd beoordeeld als onvoldoende. De Bayley-4-NL beschikt niet over Vlaamse normen, waardoor de interpretatie van normscores in Vlaanderen afgeraden wordt. De test kan wel worden gebruikt voor het verzamelen van kwalitatieve informatie over de ontwikkeling van jonge kinderen.

De psychometrische en andere kenmerken van het instrument werden grondig onderzocht. Op basis daarvan formuleerden de beoordelaars, naast dit eindoordeel, enkele sterktes, (andere) beperkingen en aandachtspunten. De volledige beoordeling kan je hieronder raadplegen.

Bayley-4-NL: COI-beoordeling

Hoe kan je de Bayley-4-NL wel gebruiken?

Hoewel je de scores van de Bayley-4-NL beter niet gebruikt of interpreteert, kan het instrument wel andere nuttige informatie opleveren en kan het een handig hulpmiddel zijn om gesprekken en observaties te structureren.

Kwalitatieve informatie over het functioneren

Bekijk de individuele items na het afnemen van de Bayley-4-NL

De antwoorden op de afzonderlijke items kunnen waardevolle informatie bevatten. Zo kan je bijvoorbeeld in kaart brengen welke gedragingen wel/niet aanwezig zijn (bv. Gebruikt het kind woordjes? Kan het kind stappen?). Deze informatie kan helpen om informatie over verschillende ontwikkelingsdomeinen in kaart te brengen.

Observeer tijdens de afname van de Bayley-4-NL

Hoe iemand zich gedraagt tijdens een testafname kan waardevolle informatie opleveren. Zo kan je bijvoorbeeld heel wat gedragingen van het kind, van andere aanwezigen (bv. de ouder), of interacties observeren bij een afname van de Bayley-4-NL. Bijvoorbeeld:

Hoe gedraagt het kind zich in de wachtruimte? Hoe gedragen andere aanwezigen zich? Hoe begroet het kind jou?
Hoe gedraagt het kind zich tegenover jou wanneer iets niet duidelijk is? Hoe doet die dat bij andere aanwezigen?
Welke non-verbale gedragingen toont het kind (bv. lichaamshouding, oogcontact, gebaren)? Welke non-verbale gedragingen tonen andere aanwezigen?
Hoe gedraagt het kind zich wanneer die instructies krijgt? Op welke instructies reageert het kind? Wanneer heeft het kind meer uitleg nodig?
Hoe gedragen andere aanwezigen zich tegenover de instructies? Lukt het bijvoorbeeld om het kind niet te helpen? Hoe gedragen andere aanwezigen zich wanneer het kind iets doet wat niet mag?
Hoe reageert het kind wanneer iets wel of niet lukt? Hoe lang probeert het kind bijvoorbeeld om een taakje uit te voeren wanneer het niet meteen lukt? Hoe reageren andere aanwezigen?
Hoe gedraagt het kind zich wanneer die aangemoedigd of geprezen wordt door jou? En door andere aanwezigen?
Wat lukt goed? Wat lijkt het kind leuk te vinden?
Hoe gaat het kind om met spelmateriaal? Hoe reageert het kind op het wisselen van spelmateriaal?
Hoe lang lukt het voor het kind om op een stoel te blijven zitten?

Hulpmiddel bij een observatie of gesprek

De thema’s of gedragingen die aan bod komen in de Bayley-4-NL kunnen inspiratie bieden bij de voorbereiding van een gesprek of observatie. Ze kunnen helpen om brede en abstracte begrippen (bv. ‘fijne motoriek’) te vertalen naar gedrag dat je kan bevragen of observeren. Ook bij het structuren van notities na een gesprek of observatie kunnen de schalen of items van de Bayley-4-NL als leidraad gebruikt worden.

Voorbeeld: De ouders van Maëlle maken zich zorgen over haar motorische ontwikkeling en melden zich aan bij een multidisciplinair centrum. Binnen het kader van een ruimer diagnostisch proces gaat ergotherapeute Maithri observeren in de klas om de motorische vaardigheden van Maëlle in kaart te brengen. Maithri gebruikt de items van de motorische schaal van de Bayley-4-NL om haar observatie voor te bereiden, en haar observaties te structureren.

Enkele algemene aandachtspunten

Een duidelijke focus helpt om gericht informatie te verzamelen, maar het mag de blik ook niet te veel vernauwen. Om een zo volledig mogelijk beeld van het functioneren en de situatie van het kind te krijgen, is het belangrijk om breed te kijken. Focus je binnen een diagnostisch proces dus niet enkel op wat standaard door de Bayley-4-NL in kaart wordt gebracht.
Wees je ervan bewust dat observaties tijdens een testafname in een specifieke context gebeuren. Het gaat vaak om een gestructureerde één-op-één situatie. Daarom kan je de bekomen informatie niet zomaar veralgemenen naar andere situaties. In de instructies van de Bayley-4-NL worden soms oudervragen vermeld. Je kan die gebruiken om meer informatie te bekomen over hoe het kind zich gedraagt in andere contexten (bv. “Wanneer u praat tegen Jean, brabbelt hij dan soms terug?”).
Werk steeds op een multimethodische manier door verschillende methodes toe te passen (bv. gesprekken, observaties, dossieranalyse) en verschillende informanten te bevragen. Multimethodisch werken zorgt ervoor dat besluitvorming betrouwbaarder wordt, doordat beperkingen van een bepaalde test of methode opgevangen worden door een andere.

Lees meer over het COI-beoordelingssysteem