Diagnostiek

Diagnostiek speelt een belangrijke rol in verschillende hulp- en zorgverleningssectoren. Het is een complex begrip met uiteenlopende invullingen en interpretaties. Over het algemeen verwijst diagnostiek naar het proces van het verzamelen en analyseren van informatie om meer inzicht te krijgen in een situatie, probleem of vraagstuk, met als doel passende zorg of ondersteuning te realiseren.

De informatie op deze pagina werd het laatst gecontroleerd op 28 september 2026.

Diagnostiek is een paraplubegrip

Diagnostiek is een overkoepelende term waaronder verschillende begrippen vallen. Deze begrippen verschillen vaak subtiel in betekenis en toepassingen. Onder de paraplu van diagnostiek vallen bijvoorbeeld:

Handelingsgerichte diagnostiek. Hierbij wordt gericht informatie verzameld en geanalyseerd om tot een weloverwogen beslissing over de beste aanpak of interventie te komen.
Classificerende diagnostiek. Hierbij wordt nagegaan of een persoon voldoet aan de vooropgestelde criteria van een classificerende diagnose, zoals ADHD.
Inschalingsdiagnostiek. Hierbij wordt een inschatting gemaakt van de nood aan ondersteuning aan de hand van specifieke instrumenten (zoals BelRAI-instrumenten) om bijvoorbeeld zorgdoelen of de nood aan financiële hulp te bepalen.

Sommige van deze begrippen verwijzen naar het ruimer diagnostisch proces en de verschillende onderdelen ervan, zoals handelingsgerichte diagnostiek. Andere begrippen zeggen meer iets over het doel dat met diagnostiek wordt nagestreefd, zoals bij classificerende diagnostiek en inschalingsdiagnostiek. Deze vormen van diagnostiek kunnen deel uitmaken van een ruimer diagnostisch proces, maar vallen er niet mee samen.

Diagnostiek is een proces

Binnen een diagnostisch proces kan je een aantal onderdelen onderscheiden:

Verhelderen: diagnostiek start altijd vanuit een vraag of bezorgdheid. Het in kaart brengen en verduidelijken van de hulpvraag geeft richting aan het verdere diagnostisch traject.
Beschrijven: er wordt een zo volledig mogelijk beeld van de situatie gevormd, met aandacht voor verschillende levensdomeinen en zowel persoons- als contextgebonden factoren.
Verklaren: om inzicht te krijgen in de situatie, wordt nagegaan hoe verschillende factoren elkaar beïnvloeden en een impact hebben op de situatie of ervaren moeilijkheden.
Adviseren: er wordt nagegaan op welke manier(en) de cliënt het best kan worden ondersteund.
Evalueren: het proces wordt voortdurend afgestemd en bijgestuurd op basis van nieuwe informatie of veranderde omstandigheden.

Het diagnostisch proces is dynamisch. Het wordt afgestemd op de vraag, de cliënt en hun context. De hulpvraag, het beeld van de situatie, de mogelijke verklaringen en de geformuleerde adviezen kunnen ook steeds evolueren op basis van nieuwe inzichten en veranderingen tijdens en na het proces.

De hulpvraag is het vertrekpunt, diagnostiek nooit het eindpunt.

De hulpvraag en de unieke context van de cliënt geven richting aan het diagnostisch proces. Het doel van diagnostiek is steeds om de hulpvraag van de cliënt zo goed mogelijk in kaart te brengen, te analyseren, en te beantwoorden.

Kwaliteitsvolle diagnostiek

Omdat diagnostiek de basis vormt voor persoonsgerichte zorg of ondersteuning, is het belangrijk om op een kwaliteitsvolle manier aan de slag te gaan. Om professionals hierin te ondersteunen ontwikkelde het KCD de Algemene Intersectorale Richtlijn Diagnostiek 2.0, een kwaliteitskader met zeven pijlers. Deze pijlers zijn van belang doorheen het diagnostisch proces.

7 pijlers

Breed kijken naar functioneren

De unieke cliënt begrijpen

Sensitief omgaan met diversiteit

Reflectief handelen

Methoden en instrumenten doelgericht inzetten

Interdisciplinair samenwerken

De cliënt actief betrekken

Downloads

Algemene Intersectorale Richtlijn Diagnostiek 2.0 (2026)

Richtlijn Casusformulering (2023)

Kunnen we je verder helpen?

Heb je vragen of opmerkingen over de inhoud van deze pagina? Heb je ideeën over andere thema's die aan bod zouden kunnen komen? Of misschien heeft jouw organisatie tools ontwikkeld die we op deze pagina kunnen opnemen? Neem contact op, ons team helpt je graag verder.

Neem contact op