24 september 2025

Factcheck: "Paracetamol tijdens de zwangerschap veroorzaakt autisme"

In een factcheck nemen we een veelvoorkomende uitspraak of misverstand over diagnostiek onder de loep.

Trump kondigde gisteren aan een dat ze eindelijk “een antwoord op autisme gevonden hebben”. Autisme zou veroorzaakt worden door de inname van paracetamol tijdens de zwangerschap. Zijn minister van volksgezondheid, Robert F. Kennedy Jr., deed eerder dit jaar gelijkaardige uitspraken over vaccinaties en autisme.

Auteur: Dr. Femke Cathelyn

Schijnverbanden

Trump baseert zijn uitspraken op onderzoek waarin geen causale verbanden werden onderzocht. Dat wil zeggen dat er in de studie werd onderzocht of er een relatie bestaat tussen het gebruik van paracetamol tijdens de zwangerschap (factor X) en de diagnoses autisme (factor Y), maar dat er niet werd onderzocht of factor X de oorzaak is van factor Y. Om dat te doen zijn complexe en langdurige studies nodig.

Er is een grote kans dat het verband tussen beiden wordt beïnvloed door een derde of meerdere andere factoren (factor Z).

Een voorbeeld hiervan is dat er een verband bestaat tussen het aantal brandweerlieden die bij een brand aanwezig zijn en de schade van de brand: hoe meer brandweerlieden (factor X), hoe groter de schade (factor Y). De derde variabele die dit verband verklaart (factor Z) is de grootte van de brand: grotere branden trekken meer brandweerlieden aan én zorgen voor meer schade.

Andere denkfouten

Ander onderzoek

Er zijn even goed studies die geen relatie vinden tussen gebruik van paracetamol tijdens de zwangerschap en diagnoses zoals ADHD en autisme.

Autisme heeft geen eenduidige oorzaak

Bij dit soort uitspraken worden diagnoses zoals autisme beschouwd als medische aandoeningen met een eenduidige, medische oorzaak. Daar bestaat tot de dag van vandaag géén bewijs voor. Autisme is een multifactorieel, complex gegeven.

Autisme is een gedragsdiagnose

Om een classificerende diagnose autisme vast te stellen wordt gedrag geobserveerd en onderzocht. Er bestaan geen biomedische markers die kunnen aantonen of iemand autisme heeft.

Niet inclusief

Dergelijke uitspraken impliceren dat personen met een diagnose autisme ‘behandeld’ moeten worden omdat hun gedrag afwijkt van wat de maatschappij als ‘normaal’ beschouwt. Dit is zeer stigmatiserend en druist in tegen de ideeën van inclusiviteit en acceptatie.

Richtlijn Diagnostiek Autisme (2025)

Conclusie: feit of fictie?

De uitspraak “Paracetamol tijdens de zwangerschap veroorzaakt autisme” is fout. Sommige studies tonen aan dat er een relatie is tussen beiden, maar er is geen bewijs dat paracetamol tijdens de zwangerschap daadwerkelijk een oorzaak van autisme is. Bovendien zijn er evengoed studies die geen verband aantonen en heeft autisme geen eenduidige medische oorzaak.

Hoor jij soms ook onjuiste uitspraken over diagnostiek? Laat het ons weten en misschien gebruiken we het als inspiratie voor een van onze volgende factchecks.

Contacteer ons

Zelf aan de slag met deze factcheck?

Wil je zelf een dialoog op gang brengen met collega's of cliënten? Download onze poster en hang deze op in je bureau, de lunchruimte, in de wachtzaal ... Samen helpen we diagnostische misverstanden de wereld uit.

Poster factcheck - Veroorzaakt paracetamol tijdens de zwangerschap autisme?