04 juni 2026

Niet overstemmen, maar afstemmen

Amai, kan dat met BelRAI?

Hoe betrek je personen met een zorgnood en hun familie of mantelzorger(s)? Waarom is dit zo belangrijk? En hoe kan BelRAI daarbij helpen?

Auteur: Liesbeth Verdonck

Participatie

Dat we zelf keuzes kunnen maken in ons leven, vinden we vaak vanzelfsprekend. Mensen ervaren doorgaans de vrijheid om hun leven vorm te geven op een manier die aansluit bij hun wensen, doelen en waarden. Van zodra iemand zorg en ondersteuning nodig heeft, kan die autonomie onder druk komen te staan. Zorgverleners gaan op dat moment soms beslissingen nemen in hun plaats. Een verhuis naar een woonzorgcentrum wordt zo bijvoorbeeld vaak gelinkt aan het verlies van autonomie.

Om autonomie maximaal te kunnen behouden, is het essentieel om personen met een zorg- of ondersteuningsnood actief te betrekken bij beslissingen over hun leven en de zorg. Het actief betrekken van de persoon levert ook zorgverleners waardevolle inzichten op. Het leidt bovendien tot een grotere tevredenheid bij zorgvragers, een gevoel van wederzijds vertrouwen, en een steviger draagvlak voor de aangeboden zorg. 

Het actief betrekken van de persoon, en het benutten van diens ervaringen en kennis, wordt participatie genoemd. Het recht op participatie is verankerd in verschillende wettelijke kaders, zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), het Woonzorgdecreet en de wet Patiëntenrechten.

Er bestaan verschillende vormen van participatie. Het kan gaan van het informeren van de persoon tot mee-denken, mee-beslissen en mee-doen. Welke vorm van participatie het meest geschikt is, hangt af van het doel dat je ermee wil bereiken, de specifieke omstandigheden, en de mogelijkheden en wensen van de persoon.

Image

BelRAI biedt kansen voor participatie

Transparant informeren vormt altijd de basis van participatie.

BelRAI is voor veel personen met een zorgnood een onbekend instrument. Het is dan ook erg belangrijk om op een eenvoudige en toegankelijke manier uit te leggen wat een BelRAI-instrument is, en hoe het ingezet zal worden. Op die manier weten ze hoe het gebruik van BelRAI de kwaliteit van hun zorg mee kan versterken.
 

Image

De persoon als informatiebron

Tijdens het verzamelen van informatie voor een BelRAI-beoordeling, wordt actief in gesprek gegaan met de persoon. Daarbij komen niet alleen fysieke problemen aan bod, maar wordt ook aandacht besteed aan hoe betrokken iemand zich voelt, wat die belangrijk vindt in het leven en welke levensdoelen de persoon heeft. Als zorgverlener leer je op die manier de persoon beter kennen. 

Naast informatie uit gesprekken, wordt bij een BelRAI-beoordeling het functioneren ook in kaart gebracht aan de hand van de observaties van zorgverleners. Om ervoor te zorgen dat deze observaties kwaliteitsvol zijn, kunnen deze afgetoetst worden bij andere zorgverleners, maar ook bij de persoon zelf of diens familie.

Het raadplegen van de persoon of de familie is een waardevolle vorm van participatie.

De inbreng van bewoners en mantelzorgers leidt tot een rijker, persoonlijker en meer gecontextualiseerd beeld van de bewoner.

Rapport BelRAI-bevraging
Image

De persoon als mee-beslisser

BelRAI-resultaten geven weer hoe de persoon functioneert en waar er nog mogelijkheden zijn om het functioneren te verbeteren. Uit deze resultaten rolt echter niet automatisch een zorgplan. Ze moeten nog worden omgezet in persoonlijke zorgdoelen en – acties. Dit gebeurt in relatie met de persoon. Bij het opmaken van het zorgplan zit de persoon dan ook bij voorkeur mee aan de tafel en wordt die als een volwaardige partner gezien. 

De zorg vertrekt dan niet van wat zorgverleners denken dat nodig is, maar wel vanuit de persoon zelf. Het actief betrekken van de persoon vermijdt dat zorgteams beslissingen nemen over het hoofd van de persoon.

Participatie kan een uitdaging vormen, bijvoorbeeld omwille van dementie of andere cognitieve of communicatieve beperkingen. In deze situaties kan gezocht worden naar creatieve manieren om de persoon alsnog actief te betrekken, in de mate van hun mogelijkheden. Informatie van familie, naasten en zorgverleners kan aanvullend worden gebruikt om hun perspectief zo goed mogelijk te begrijpen en te vertalen naar een zorgplan op maat.

Image

Amai, dat kan met BelRAI!

BelRAI hanteert een inclusieve en persoonsgerichte benadering en zet aan tot participatie. De persoon staat centraal bij het verzamelen van de nodige informatie. Daarnaast is er ook nood aan afstemming bij het opmaken van een zorgplan, waarbij de resultaten gekoppeld worden aan wat de persoon wil en kan. 

Verschillende vormen van participatie kunnen ingezet worden. Personen met een zorgnood en familie worden geïnformeerd over hoe BelRAI bijdraagt aan kwaliteitsvolle zorg, ze worden geraadpleegd bij het invullen van het instrument, en denken zelf mee over zorgdoelen en -acties op basis van de BelRAI-resultaten.

Door personen met een zorgnood mee(r) inspraak te geven, op verschillende momenten in het zorgtraject, helpt BelRAI hen de regie over hun eigen leven te behouden en hun autonomie te versterken. 
 

Wil jij een getuigenis over BelRAI delen? Contacteer ons en misschien nemen we het op in een volgend nieuwsartikel.