20 april 2026

Zorg heeft meer om het lijf

Amai, kan dat met BelRAI?

Als zorgverlener wil je de zorg graag afstemmen op de persoon die voor jou zit. Kijk je daarvoor enkel naar de fysieke noden, of heeft zorg meer om het lijf? En hoe kan BelRAI daarbij helpen?

Auteur: Liesbeth Verdonck

Een brede blik

Lange tijd werden ziekte en gezondheid vooral bekeken vanuit een puur lichamelijke bril. Een louter medische kijk schiet in de praktijk echter vaak tekort. Gezondheid is meer dan alleen je lichaam. 

Hoe iemand functioneert, is het resultaat van een wisselwerking tussen biologische, psychologische en sociale factoren. Naast biopsychosociale factoren, speelt ook de context waarin iemand zich bevindt een belangrijke rol.

  • Biologische (fysieke) factoren verwijzen naar lichamelijke kenmerken van een persoon. Het gaat over of de persoon bepaalde aandoeningen heeft, of die sportief is of regelmatig beweegt, of de persoon goed kan slapen of veel pijn heeft … 
  • Psychologische factoren verwijzen naar gedachten, gevoelens en gedrag. Het gaat ook over aspecten zoals het ervaren van stress, wat iemand energie geeft en wat helpt om met moeilijkheden om te gaan.
  • Sociale factoren verwijzen naar de sociale omgeving, zoals het gezin en het ruimere netwerk. Het gaat over of de persoon kan rekenen op steun van familie en vrienden, sociale contacten heeft met collega’s of buren, of die actief is in verenigingen, clubs …
  • Contextfactoren kijken verder dan het individu. Het gaat over de onmiddellijke omgeving, maar ook over de bredere maatschappij. Denk hierbij aan zaken als armoede, ongelijkheid en discriminatie. 

Een totaalbeeld

Bij iemand met een (chronische) zorgnood is het onvoldoende om de zorg enkel af te stemmen op biologische factoren. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat psychosociale factoren ook een belangrijke impact hebben op de ontwikkeling en het verloop van gezondheidsproblemen, en op herstel. Omgekeerd kunnen gezondheidsproblemen ook aanleiding geven tot psychische en/of sociale moeilijkheden. 

Om kwaliteitsvolle zorg te bieden, is het daarom belangrijk om naar alle factoren samen te kijken. Zo kan je zien waar, op die verschillende domeinen, ondersteuningsnoden aanwezig zijn. Je hebt dus een totaalbeeld nodig, waarbij je niet alleen rekening houdt met problemen en uitdagingen, maar ook met de sterktes en mogelijkheden van de persoon. BelRAI-instrumenten kunnen hierbij helpen.

Image

Praktijkvoorbeeld

Het verhaal van Michael

Michael werd vorige maand door een auto gegrepen op het fietspad. Hij moest een operatie aan zijn rechterbeen ondergaan en lag een week in het ziekenhuis. Enkele weken geleden kwam hij thuis, en ging de revalidatie van start. Hij zal de komende maanden niet kunnen werken.

Als alleenstaande papa van een dochter van 7, Noa, kan hij extra hulp in het huishouden goed gebruiken. Via de huisarts, en op vraag van zijn zus, werd de dienst gezinszorg en aanvullende thuiszorg gecontacteerd. 

  • Een medewerker van de dienst gezinszorg, David, komt langs bij Michael thuis, en vult een BelRAI Screener en Sociaal Supplement in. Hiermee polst hij hoe het dagelijkse leven bij Michael verloopt. Hij gaat niet alleen na welke hulp Michael krijgt bij het huishouden, maar ook wat er zou gebeuren als die hulp wegvalt. Hoe raakt hij bijvoorbeeld bij de kinesist? Op wie kan hij daarvoor rekenen? Zo worden verschillende dagelijkse activiteiten (boodschappen doen, het huishouden, zich wassen, zich verplaatsen …) één voor één overlopen. 

Michael geeft aan dat douchen, poetsen en boodschappen doen moeilijker gaan. Hij zegt dat eenvoudige maaltijden bereiden, de was plooien en andere huishoudelijke taken die hij al zittend kan doen, gelukkig wel nog lukken.

Tijdens het gesprek is zijn zus, Ashley, er bij komen zitten. Tweemaal per week komt ze langs om hem te helpen. Ze helpt met opruimen en stofzuigen, met boodschappen doen, en de was en de strijk. Daarnaast brengt ze hem ook naar zijn afspraken bij de kinesist. Ze geeft toe dat ze dit niet lang meer kan combineren. En ook Michael begrijpt dat dit voor zijn zus niet houdbaar is. 

Image
  • Om beter te begrijpen op wie Michael kan terugvallen, en om een breder beeld te krijgen van zijn sociaal netwerk, wil David graag weten of Michael naast zijn zus nog andere sociale contacten heeft. Neemt hij bijvoorbeeld nog deel aan sociale activiteiten? Komen er soms vrienden op bezoek?

Voor het ongeval zag Michael zijn vrienden elke zondag om samen een tochtje te doen met de koersfiets. Omdat fietsen momenteel niet lukt, ziet Michael zijn vrienden veel minder. Hij geeft toe dat hij hen erg mist. Met zijn buurman, Oleg, die Noa naar school brengt en afhaalt aan de schoolpoort, doet hij elke dag een babbeltje. Oleg nodigt hem dan regelmatig uit om mee te gaan naar de voetbal, maar Michael wil hem niet nog meer tot last zijn. En voetbal interesseert hem niet zo. 

  • David neemt ook de tijd om dieper in te gaan op hoe Michael zich voelt bij zijn huidige situatie. Is er bijvoorbeeld iemand waarbij hij steun kan vinden wanneer hij het moeilijk heeft? Hij vraagt ook naar minder zichtbare aspecten: zijn er financiële zorgen, of spanningen in zijn omgeving? 

Michael vertelt dat hij veel steun krijgt van zijn zus. Tegelijk geeft hij aan dat er vaak ruzie is met zijn ex-partner. Deze ruzies zijn na het ongeval nog intenser geworden. Hij voelt zich hierdoor vaak neerslachtig. Hij vindt dan de moed niet om zijn revalidatie verder te zetten en vergeet al eens een afspraak bij de kinesist.

  • Tijdens het huisbezoek wordt het voor David duidelijk dat Michael hulp nodig heeft bij verschillende huishoudelijke taken, maar ook op andere vlakken ondersteuning kan gebruiken. Op basis van alle verzamelde informatie stelt hij samen met Michael en Ashley een zorgplan op. 

Ze beslissen om poetshulp op te starten en tweemaal per week een zorgkundige in te schakelen voor ondersteuning bij het douchen. Voor zijn verplaatsingen naar de kinesist zal Michael beroep kunnen doen op een vrijwilliger. Die kan hem op zondag ook naar de sportclub brengen, zodat Michael zijn vrienden kan zien. Deze hulp ontlast Ashley, die wel de boodschappen zal blijven doen. Ook buurman Oleg zal Noa blijven brengen en ophalen van school. 

Image

Amai, dat kan met BelRAI!

Welbevinden is méér dan fysieke gezondheid. Goede zorg geven betekent dus ook méér dan enkel fysieke noden aanpakken. Zorg moet worden afgestemd op alle ondersteuningsnoden van een persoon. Naast het fysieke moet er ook ingezet worden op het mentaal welzijn en aandacht gaan naar het sociaal netwerk. 

Met BelRAI kan je:

  • observeren en bevragen hoe de persoon op verschillende vlakken functioneert, ook rekening houdend met diens sterktes en mogelijkheden;
  • moeilijk bespreekbare onderwerpen, zoals financiële kwetsbaarheid en mentale problemen, bespreekbaar maken;
  • de kijk van de mantelzorger(s) betrekken en hun draagkracht in kaart brengen.

Persoonsgerichte zorg vereist een totaalbeeld: het gaat steeds over een unieke persoon in een unieke context. BelRAI geeft je hiervoor de nodige handvaten.

 

Wil jij een getuigenis over BelRAI delen? Contacteer ons en misschien nemen we het op in een volgend nieuwsartikel.