08 september 2026

Je ziet meer met BelRAI

Project BelRAI

Amai, kan dat met BelRAI?

Observaties zijn een belangrijke bron van informatie voor een BelRAI-beoordeling. Maar welke informatie haal je uit die observaties? En hoe kunnen die observaties op een kwaliteitsvolle manier ingezet worden voor zorgplanning?

Auteur: Liesbeth Verdonck

de basis

Meer dan kijken alleen

Iedereen observeert voortdurend. Tijdens elk contact let je, zonder dat je er altijd bewust van bent, op hoe de andere persoon praat, beweegt, reageert, kijkt, zwijgt …

Ook als zorgverlener observeer je voortdurend. Wat je opmerkt tijdens een contactmoment, geeft je automatisch informatie over de persoon. Daarnaast kunnen observaties ook bewust, doelgericht en systematisch ingezet worden. Deze professionele observaties vormen, naast de meer spontane observaties, een belangrijke bron van informatie.

Observaties maken het mogelijk om gedrag rechtstreeks waar te nemen. Je kan interacties tussen personen in kaart brengen, en zowel verbale als non-verbale signalen oppikken. Daarnaast kunnen observaties een aanvulling zijn op wat mensen zelf vertellen. Ze kunnen extra informatie geven wanneer iemand moeilijk(er) onder woorden kan brengen wat die ervaart of nodig heeft.

Tip: Informatie uit observaties kan je niet zomaar veralgemenen. Observaties combineer je daarom best met informatie uit andere bronnen, zoals gesprekken met de persoon, informatie van familie en mantelzorgers, en dossiergegevens. Hierdoor vermijd je ook dat je een verkeerde interpretatie geeft aan een observatie.

Door BelRAI zie je meer

Om een BelRAI-beoordeling in te vullen, observeren zorgverleners een persoon met een ondersteuningsnood heel gericht. Ze letten hierbij op verschillende aspecten: het fysieke, cognitieve, psychische en sociale functioneren van de persoon.

Het doel van observeren bij BelRAI is het verzamelen van gegevens zodat de BelRAI-beoordeling kwaliteitsvol ingevuld kan worden. Over hoe meer gegevens je beschikt, hoe beter je het instrument kan invullen. En hoe beter de resultaten effectief overeenkomen met hoe de persoon in realiteit functioneert.

Door verschillende aspecten van het functioneren doelgericht te observeren, kunnen zorgnoden zichtbaar worden die anders misschien onopgemerkt zouden blijven.

Tip: Het observeren en verzamelen van gegevens gebeurt best door verschillende personen. Elke persoon kijkt immers vanuit een andere bril. Een mantelzorger kan bijvoorbeeld opmerken dat de persoon moeite heeft met de trap oplopen, de poetshulp ziet hoe diezelfde persoon voor zich uit zit te staren, de indicatiesteller merkt op dat de persoon wat in het begin van het gesprek aan bod kwam, al vergeten is ... Al deze informatie wordt samengelegd en levert zo een rijker beeld op van het functioneren van de persoon. Want elke blik telt.

Observeren kan je leren

De kwaliteit van observaties hangt sterk af van de kennis en vaardigheden van wie observeert. Observaties moeten met voldoende aandacht gebeuren. Je moet weten met welk doel je observeert, waar je wel en niet op moet letten, wat je best wel en niet registreert ...

In het kader van een BelRAI-beoordeling is het belangrijk dat wie observeert op de hoogte is van wat BelRAI is, en welke informatie er door observaties kan verzameld worden. Zo observeer je voor BelRAI bijvoorbeeld wat een persoon zélf kan doen, en waar die hulp bij nodig heeft. Je noteert het gedrag van een persoon, zonder meteen te verklaren waarom de persoon zich zo gedraagt.

Tip: Om organisaties te ondersteunen bij kwaliteitsvolle observaties, ontwikkelde het KCD de BelRAI-toolkit Observeren. De toolkit bestaat uit een korte vorming met meer uitleg over observeren, en specifiek over waarop je moet letten in het kader van BelRAI. Daarnaast vind je er ook posters en zakboekjes, waarop medewerkers kunnen terugvallen tijdens het observatieproces.

Ontdek de toolkit

Amai, dat kan met BelRAI!

Observaties vormen een belangrijke bron voor het invullen van een BelRAI-beoordeling. Ze leveren een schat aan informatie, zeker als je ze bewust, doelgericht en systematisch gebruikt.

De blik van verschillende betrokkenen, zoals zorg- en hulpverleners, maar ook mantelzorgers en familie is essentieel. Deze manier van gegevens verzamelen, verruimt je kennis over het functioneren van de persoon, en maakt duidelijk waar de belangrijkste noden liggen.

Zo levert een BelRAI-beoordeling waardevolle resultaten op voor het opmaken van een zorg- en ondersteuningsplan op maat van de persoon.

Wil jij een getuigenis over BelRAI delen? Contacteer ons en misschien nemen we het op in een volgend nieuwsartikel.

Contacteer ons

Zelf aan de slag?

Wil je info over BelRAI verspreiden in je organisatie? Of een gesprek op gang brengen met collega's of cliënten? Download onze poster en hang deze op in je bureau, de lunchruimte, in de wachtzaal ...

Poster - Je ziet meer met BelRAI